રમઝાનમાં તરાવીહ અને લાઉડસ્પીકર: મસલક-એ-આલા હઝરતનું માર્ગદર્શન અને સ્વાસ્થ્ય પર અસરો

રમઝાન મુબારક એ ઈબાદત, ધૈર્ય અને માનવતાનો પવિત્ર મહિનો છે. આ માસમાં તરાવીહની નમાઝમાં કુરાને પાક સાંભળવો એ દરેક મુસ્લિમ માટે આસ્થાનો વિષય છે. પરંતુ વર્તમાન સમયમાં લાઉડસ્પીકરનો અતિશય અવાજ અને તેના ઉપયોગ અંગેની ધાર્મિક તેમજ સામાજિક સમજણ પર ચર્ચા કરવી અનિવાર્ય બની છે.

૧. મસલક-એ-આલા હઝરત અને લાઉડસ્પીકર પર નમાઝ

ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, મસલક-એ-આલા હઝરત (ઇમામ અહમદ રઝા ખાન) ના ચુસ્ત સિદ્ધાંતો મુજબ લાઉડસ્પીકર પર નમાઝ પઢાવવાની મનાઈ છે. ફિકહના જાણકારો અને આલા હઝરતના ફતાવા મુજબ, લાઉડસ્પીકરના અવાજ પર ઇક્તિદા (નમાઝમાં અનુસરણ) કરવા બાબતે સાવચેતી રાખવા જણાવાયું છે.

કચ્છમાં ઘણા લોકો પોતાને ગર્વથી ‘મસલક-એ-આલા હઝરત’ પર ચાલનારા તરીકે ઓળખાવે છે. જો ખરેખર આ મસલકનું ચુસ્ત પાલન કરવામાં આવે, તો લાઉડસ્પીકર પર નમાઝ પઢાવવાનો પ્રશ્ન જ ઊભો થતો નથી. જે લોકો આ મસલકના સાચા અનુયાયી છે, તેમણે પોતાના ગ્રુપના લોકોને લાઉડસ્પીકર માં નમાઝ પઢતા રોકવા જોઈએ. જો આ પદ્ધતિ અપનાવવામાં આવે, તો ઘોંઘાટ અને બીજાને થતી તકલીફનો પ્રશ્ન જ જડમૂળથી નાબૂદ થઈ જશે.

૨. અવાજની વૈજ્ઞાનિક મર્યાદા અને ડેસીબલ (dB)

જ્યારે સ્પીકરનો વોઈસ જરૂરિયાત કરતા વધારે રાખવામાં આવે છે, ત્યારે તે ‘અવાજનું પ્રદૂષણ’ બને છે. અવાજની તીવ્રતા માપવા માટે ‘ડેસીબલ’ એકમ વપરાય છે:

• મસ્જિદની અંદર: ૫૦ થી ૬૦ ડેસીબલ અવાજ પૂરતો છે.
• નુકસાનકારક સ્તર: ૮૫ ડેસીબલથી ઉપરનો અવાજ કાનની સાંભળવાની શક્તિ ઘટાડે છે.
• ખતરનાક સ્તર: ૧૧૦ ડેસીબલનો અવાજ કાનના પડદાને ત્વરિત અને કાયમી ઈજા પહોંચાડી શકે છે.

૩. દરેક ઉંમરની વ્યક્તિ પર થતી અસરો

અતિશય ઘોંઘાટ દરેક વયજૂથના લોકોને અલગ-અલગ રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે:

૪. ટ્રસ્ટીઓ અને સાઉન્ડ ઓપરેટરની ભૂમિકા

તરાવીહ શરૂ થાય તે પહેલાં મસ્જિદના ટ્રસ્ટીઓએ ખાસ તકેદારી રાખવી જોઈએ:

1. વોઇસ ચેકિંગ: મસ્જિદની અંદર ઊભા રહીને અવાજ ચેક કરવો કે તે કર્કશ તો નથી લાગતો ને? કોઈને વધારે તો નથી લાગતો ને?
2. ટેકનિકલ સમજ: અવાજ સેટ કરનારને સમજ હોવી જોઈએ કે આ કેટલા ડેસીબલ છે. માત્ર વોલ્યુમ વધારવાને બદલે અવાજની સ્પષ્ટતા (Clarity) પર ભાર મૂકવો જોઈએ.
3. પડોશીઓના હક: ઇસ્લામ પડોશીઓના હકો પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ છે. બીજાને તકલીફ આપીને કરવામાં આવતી ઈબાદતની રૂહ મરી જાય છે.

“ઈબાદત દિલોને જોડવા અને શાંતિ આપવા માટે છે, બીજાને તકલીફ આપવા માટે નહીં. આલા હઝરતના સાચા મસલક પર ચાલીને આપણે એક આદર્શ સમાજનું નિર્માણ કરીએ.”

પેશકશ