૧. તવાફની શ્રેષ્ઠતા

તવાફ એક એવી ઇબાદત છે જે વિશ્વમાં માત્ર અને માત્ર બૈતુલ્લાહ (કાબા) સાથે જ ખાસ છે. નમાજ અને રોઝા ગમે ત્યાં કરી શકાય છે, પરંતુ તવાફ ફક્ત મક્કા મુકર્રમામાં જ શક્ય છે.

• વિદ્વાનોનો મત: ઘણા ફિકહશાસ્ત્રીઓના મતે મક્કાની બહારથી આવતા મુસાફરો (આફાકી) માટે નફલી નમાજ કરતા નફલી તવાફ કરવો વધુ શ્રેષ્ઠ છે, કારણ કે આ તક તેમને વારંવાર મળતી નથી.

૨. ઉમરાહની શ્રેષ્ઠતા

ઉમરાહ એક સંપૂર્ણ ઇબાદત છે જેમાં તવાફ, સઈ અને વાળ કપાવવા (હલક અથવા કસર) નો સમાવેશ થાય છે.

• સંપૂર્ણતા: ઉમરાહમાં તવાફ તો સામેલ છે જ, સાથે જ અન્ય નેક કાર્યો પણ તેની સાથે જોડાય છે.
• ગુનાહનું પ્રાયશ્ચિત: હદીસ મુજબ એક ઉમરાહ બીજા ઉમરાહ સુધીના ગુનાહોનું પ્રાયશ્ચિત (કફ્ફારો) બની જાય છે.

૩. શ્રેષ્ઠ શું છે? (સારાંશ)

તમારા માટે શું વધુ સારું છે, તેનો નિર્ણય આ મુદ્દાઓ પરથી કરી શકાય છે:

• જો તમારી પાસે સમય ઓછો હોય: તો વધુમાં વધુ તવાફ કરવા શ્રેષ્ઠ છે, કારણ કે તેમાં એહરામની પાબંદી હોતી નથી અને તમે જેટલી વાર ઈચ્છો તેટલી વાર કરી શકો છો.
• જો તમે મક્કાના રોકાણ દરમિયાન હોવ: તો પ્રથમ ઉમરાહ તો અનિવાર્ય છે જ, પરંતુ ત્યારબાદ મોટાભાગના વિદ્વાનોના મતે વારંવાર એહરામ બાંધી નવો ઉમરાહ કરવા કરતા વધુ સંખ્યામાં તવાફ કરવા એ સુન્નતની વધુ નજીક અને શ્રેષ્ઠ છે.
• રમઝાન મુબારક: જો તમે રમઝાનમાં હોવ, તો એક ઉમરાહ કરવો એ હજ જેટલો સવાબ રાખે છે, તે સમયે ઉમરાહનું પોતાનું એક વિશેષ મહત્વ છે.

નિષ્કર્ષ

સામાન્ય રીતે મક્કામાં રોકાણ દરમિયાન વધુમાં વધુ તવાફ કરવા એ વધુ સરળ અને મુસ્તહબ (પસંદગીપાત્ર) કાર્ય માનવામાં આવે છે, જ્યારે એક પ્રવાસ દરમિયાન એક કે બે ઉમરાહ કરી લેવા પૂરતા ગણાય છે.

ઉમરાહ અને તવાફ: કઈ ઈબાદત વધુ અફઝલ (શ્રેષ્ઠ) છે?

કુરાનનો સંદર્ભ

“અને અમે ઈબ્રાહીમ અને ઈસ્માઈલને આદેશ આપ્યો કે મારા ઘર (કાબા) ને તવાફ કરનારાઓ, એતેકાફ કરનારાઓ અને રુકૂ-સજદો કરનારાઓ માટે પવિત્ર રાખો.” (સૂરહ અલ-બકરહ: ૧૨૫)

હદીસનો સંદર્ભ

નબી કરીમ ﷺ એ ફરમાવ્યું: “અલ્લાહ તઆલા આ ઘર (કાબા) પર દરરોજ ૧૨૦ રહેમતો નાઝિલ કરે છે. તેમાંથી ૬૦ રહેમતો તવાફ કરનારાઓ માટે, ૪૦ નમાજ પઢનારાઓ માટે અને ૨૦ રહેમતો માત્ર કાબાને જોનારાઓ માટે છે.” (બૈહકી)