પ્રસ્તાવના
૧૨મી સાયન્સ પછી ડોક્ટર કે એન્જિનિયર બનવા સિવાય પણ રિસર્ચ ક્ષેત્રે ઉજ્જવળ ભવિષ્ય બનાવી શકાય છે.
દેશ-વિદેશના શૈક્ષણિક અને કારકિર્દી સંબંધી વધુ રોચક લેખો માટે sufidiary.com ની મુલાકાત લો.
IISER ની વધુ જાણકારી માટે આ વિડીયો જુઓ:
૧. IISER શું છે અને શા માટે પસંદ કરવું?
IISER એટલે Indian Institutes of Science Education and Research (ભારતીય વિજ્ઞાન શિક્ષણ અને સંશોધન સંસ્થાન). કોવિડ-૧૯ મહામારી પછી જ્યારે સમગ્ર વિશ્વમાં મેડિકલ અને સાયન્ટિફિક રિસર્ચનું મહત્વ વધ્યું, ત્યારે IISER સંસ્થાઓનું નામ ખૂબ જ પ્રખ્યાત થયું છે.
ભારતમાં કુલ ૭ IISER સંસ્થાઓ આવેલી છે:
- IISER કોલકાતા
- IISER પુણે (જેનો કેમ્પસ ૪૦૦ એકરમાં ફેલાયેલો છે)
- IISER ભોપાલ
- IISER મોહાલી
- IISER તિરુવનંતપુરમ
- IISER તિરુપતિ
- IISER બેરહામપુર
પ્રવેશ પરીક્ષા: IAT (IISER Aptitude Test)
IISER માં પ્રવેશ મેળવવા માટે IAT પરીક્ષા આપવી પડે છે. આ જ પરીક્ષાના ગુણના આધારે ભારતના નંબર-૧ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ IISc (Indian Institute of Science, Bangalore) માં પણ પ્રવેશ મળી શકે છે.
- પરીક્ષા માળખું: આ પરીક્ષામાં ફિઝિક્સ, કેમિસ્ટ્રી, મેથ્સ અને બાયોલોજી — એમ ચારેય વિષયોમાંથી પ્રશ્નો પૂછાય છે.
- મહત્વની રણનીતિ: પરીક્ષામાં ચાર વિષયો હોય છે, પરંતુ સ્કોરિંગ અને મેરિટમાં Best of 3 (શ્રેષ્ઠ ૩ વિષયો) ગણવામાં આવે છે. જે વિદ્યાર્થીઓએ ગણિત (Mathematics) રાખ્યું હોય, તેમને આમાં વિશેષ ફાયદો મળે છે.
૨. NISER અને CEBS: પરમાણુ ઊર્જા વિભાગ હેઠળ સુવર્ણ તક
NISER ની વધુ જાણકારી માટે આ વિડીયો જુઓ:
NISER એટલે National Institute of Science Education and Research (રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન શિક્ષણ અને સંશોધન સંસ્થાન). આ સંસ્થા ઓડિશાના ભુવનેશ્વર ખાતે આવેલી છે અને તેનો કેમ્પસ અત્યાધુનિક સુવિધાઓથી સજ્જ છે.
આ ઉપરાંત, મુંબઈ યુનિવર્સિટીના કલિના કેમ્પસમાં UM-DAE CEBS (Center for Excellence in Basic Sciences) આવેલું છે, જે પરમાણુ ઊર્જા વિભાગ (DAE) અને હોમી ભાભા નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (HBNI) હેઠળ કાર્ય કરે છે.
પ્રવેશ પરીક્ષા: NEST (National Entrance Screening Test)
NEST પરીક્ષા પદ્ધતિમાં મોટો ફેરફાર
NISER અને CEBS માં પ્રવેશ મેળવવા માટે NEST પરીક્ષાનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
અગાઉ NEST પરીક્ષામાં ‘Multiple Correct Answers’ (એકથી વધુ સાચા વિકલ્પોવાળા) પ્રશ્નો પૂછાતા હતા, જેના કારણે પરીક્ષા JEE Advanced જેટલી અઘરી બની જતી હતી. પરંતુ નવી પદ્ધતિ મુજબ:
- હવે તેમાં Single Answer Correct (માત્ર એક જ સાચો વિકલ્પ) ધરાવતા પ્રશ્નો પૂછવામાં આવે છે.
- જોકે નેગેટિવ માર્કિંગ (Negative Marking) રહે છે, તેમ છતાં સિંગલ આન્સર હોવાના કારણે વિદ્યાર્થીઓ માટે સફળતા મેળવવી સરળ બની છે.
૩. IISER અને NISER ના અદ્ભુત ફાયદાઓ
જો તમને રિસર્ચ, નવી શોધ અને વિજ્ઞાનના ઊંડાણપૂર્વકના અભ્યાસમાં રસ હોય, તો આ સંસ્થાઓ તમારા માટે શ્રેષ્ઠ છે.
- ટોચના રિસર્ચ સેન્ટર્સમાં ઇન્ટર્નશિપ: NISER અને CEBS ના વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસ દરમિયાન જ BARC (Bhabha Atomic Research Centre) અને TIFR (Tata Institute of Fundamental Research) જેવી ભારતની અગ્રણી સંસ્થાઓમાં ઇન્ટર્નશિપ, એપ્રેન્ટિસશિપ અને લાઇવ પ્રોજેક્ટ્સ કરવાનો લાભ મળે છે.
- આકર્ષક સ્કોલરશિપ (Scholarships): NISER માં અભ્યાસ ફ્રી જેવો જ છે અને વિદ્યાર્થીઓને માસિક વિશિષ્ટ સ્કોલરશિપ (જેમ કે INSPIRE અને DISHA સ્કોલરશિપ) મળે છે. ખાસ કરીને ગર્લ્સ સ્ટુડન્ટ્સ (Girls) માટે લાખો-કરોડો રૂપિયાના રિસર્ચ ગ્રાન્ટ્સ અને સ્કોલરશિપ ઉપલબ્ધ છે.
- AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) થી સિક્યોર કેરિયર: આજકાલ એઆઈના કારણે ઘણી નોકરીઓ પર જોખમ છે, પરંતુ પાયાના સંશોધન (Fundamental Research) અને ઇનોવેશનના ક્ષેત્રમાં માનવ મગજ અને કલ્પનાશક્તિની જરૂર હંમેશા રહેશે. તેથી રિસર્ચમાં કેરિયર સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે.
૪. સફળતાનો મંત્ર: ૫ વર્ષ સખત મહેનત, ૫૦ વર્ષ ઉજ્જવળ ભવિષ્ય!
આ સંસ્થાઓમાં પ્રવેશ મેળવીને તમે 5-Year Integrated BS-MS Dual Degree પ્રોગ્રામમાં જોડાઓ છો. અહીનું શૈક્ષણિક વાતાવરણ સામાન્ય કોલેજો કરતાં સાવ અલગ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરનું હોય છે.
એક જાણીતું સૂત્ર છે: “૫ વર્ષ દિલ લગાવીને ભણો અને પછીના ૫૦ વર્ષ માન-સન્માન સાથે જીવો!”
આ ૫ વર્ષ દરમિયાન તમને:
- બેચલર અને માસ્ટર્સની ડ્યુઅલ ડિગ્રી પ્રાપ્ત થાય છે.
- આંતરરાષ્ટ્રીય જર્નલ્સમાં રિસર્ચ પેપર્સ પબ્લિશ કરવાની તક મળે છે.
- વિશ્વની વિદેશી યુનિવર્સિટીઓમાંથી સીધી Ph.D. કરવાની તકો સાંપડે છે.
નિષ્કર્ષ
NEET કે JEE માં સફળ ન થવાય તો હિંમત હારવાની જરૂર નથી. વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે અગણિત તકો રહેલી છે. IISER (IAT) અને NISER (NEST) જેવી પરીક્ષાઓ દ્વારા તમે દેશના મહાન વૈજ્ઞાનિક બનવાનું સપનું પૂરું કરી શકો છો. યોગ્ય માર્ગદર્શન અને સતત મહેનતથી તમે ચોક્કસથી તમારું લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરી શકશો.
About the Author
