ભારતની આઝાદીમાં મુસ્લિમોની કુરબાની (૧૮૫૭–૧૯૪૭) એ ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં મુસ્લિમ સમાજના ઐતિહાસિક બલિદાન, પ્રદાન અને રાષ્ટ્રીય એકતા પર આધારિત એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ, તટસ્થ અને સંશોધનાત્મક દસ્તાવેજી પુસ્તક છે. ૧૫મી ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના સ્વાતંત્ર્ય પર્વ નિમિત્તે પ્રકાશિત આ પુસ્તક ભારતીય ઇતિહાસના સત્ય, સાંઝી વિરાસત (સહિયારા વારસા) અને સાચા દેશભક્તોના ત્યાગને સત્તાવાર દસ્તાવેજોના આધારે વાચકો સમક્ષ રજૂ કરે છે.
પુસ્તકની પૃષ્ઠભૂમિ અને ઉદ્દેશ્ય
ભારતનો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ કોઈ એક પક્ષ, ધર્મ કે વર્ગ પૂરતો સીમિત નહોતો, પરંતુ હિન્દુ, મુસ્લિમ, શીખ, ઈસાઈ, પારસી તમામ સમુદાયોના અપ્રતિમ બલિદાનની અમર ગાથા છે. આ પુસ્તકનો ઉદ્દેશ્ય કોઈ અતિશયોક્તિ કે પક્ષપાત વગર, માત્ર ઐતિહાસિક પુરાવાઓના આધારે મુસ્લિમ સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓ અને શહીદોના યોગદાનને ઉજાગર કરવાનો છે.
પુસ્તકના મુખ્ય વિષયો અને પ્રકરણોની ઝલક
- ૧૮૫૭નો પ્રથમ સંગ્રામ: બહાદુર શાહ ઝફરની પ્રતીકાત્મક ભૂમિકા, મૌલવી અહમદુલ્લાહ શાહનો સશસ્ત્ર વિદ્રોહ અને અવધમાં બેગમ હઝરત મહલનું નેતૃત્વ.
- બૌદ્ધિક અને રાષ્ટ્રીય આંદોલનો: રેશમી રૂમાલ આંદોલન, મૌલાના મહમૂદ હસન અને ઉબૈદુલ્લાહ સિંધીના આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રયાસો, તેમજ દારૂલ ઉલૂમ દેવબંદ અને જમિયત ઉલમા-એ-હિન્દનું પ્રદાન.
- રાષ્ટ્રીય સ્તરના દિગ્ગજ નેતાઓ: મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદ (‘અલ-હિલાલ’ પત્રકારત્વથી બંધારણસભા સુધી), ક્રાંતિકારી શહીદ અશફાકુલ્લા ખાન, પૂર્ણ સ્વરાજની માંગ કરનાર હસરત મોહાની, સરહદી ગાંધી ખાન અબ્દુલ ગફ્ફાર ખાન અને ખિલાફત આંદોલનના અલી ભાઈઓ.
- આઝાદ હિન્દ ફોજ (INA) અને નૌકાદળ વિદ્રોહ: સુભાષચંદ્ર બોઝની આઝાદ હિન્દ ફોજમાં મુસ્લિમ સૈનિકો અને ૧૯૪૬ના રોયલ ઇન્ડિયન નેવી બળવામાં સામાન્ય નાગરિકોનું યોગદાન.
- સાંઝી વિરાસત અને રાષ્ટ્રીય એકતા: અશફાકુલ્લા ખાન અને રામપ્રસાદ બિસ્મિલની અમર મૈત્રી તેમજ ગાંધીજી અને મુસ્લિમ નેતાઓનો ઐતિહાસિક સહયોગ.
ગુજરાતના સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓનું વિશેષ પ્રદાન
પુસ્તકમાં ગુજરાત અને કચ્છના અગ્રણી સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓનું વિશેષ દસ્તાવેજીકરણ કરવામાં આવ્યું છે:
- યુસુફ મહેરઅલી (ભદ્રેસર, કચ્છ): ‘Simon Go Back’ (૧૯૨૮) અને ‘Quit India / ભારત છોડો’ (૧૯૪૨) નારાના જનક તેમજ મુંબઈના પ્રથમ ચૂંટાયેલા મેયર.
- જસ્ટિસ અબ્બાસ તૈયબજી અને રેહાના તૈયબજી (વડોદરા): ‘ગ્રાન્ડ ઓલ્ડ મેન ઓફ ગુજરાત’, ૧૯૩૦ના ધરાસણા સત્યાગ્રહનું નેતૃત્વ અને સાબરમતી આશ્રમના અંતેવાસી.
- ગુલામ રસૂલ કુરેશી (અમદાવાદ): દાંડી કૂચના ૭૮ મુખ્ય સત્યાગ્રહીઓ પૈકીના એક અને નવજીવન પ્રકાશનના સહયોગી.
- ઉમર સોબાની અને ઉસ્માન સોબાની (અમદાવાદ-મુંબઈ): હોમરૂલ અને સ્વરાજ ફંડમાં જંગી આર્થિક-સંગઠનાત્મક સમર્થન આપનાર ઉદ્યોગપતિઓ.
- શાહ બેગ મકરાણી (સાબરકાંઠા – ૧૮૫૭): ચાંદપ ગઢ ખાતે અંગ્રેજ સેના સામે લડતા શહીદ થનાર ક્રાંતિકારી.
- બદરૂદ્દીન તૈયબજી અને મૌલવી કાસિમ આરિફ (સુરત): કોંગ્રેસના પ્રમુખ (૧૮૮૭) અને અસહકાર આંદોલનના અગ્રણીઓ.
- ચરોતર, ભરૂચ અને પંચમહાલના સ્થાનિક લડવૈયાઓ: ૧૮૫૭ના ગોધરા-જાંબુઘોડાના શહીદો તેમજ ૧૯૩૦ અને ૧૯૪૨ની લડતના સાથીઓ.
સત્તાવાર દસ્તાવેજી સ્ત્રોતો
આ પુસ્તકમાં રજૂ કરાયેલી વિગતો ભારત સરકારના સંસ્કૃતિ મંત્રાલય અને ICHR દ્વારા પ્રકાશિત Dictionary of Martyrs: India’s Freedom Struggle (1857-1947), ગાંધી હેરિટેજ પોર્ટલ (Collected Works of Mahatma Gandhi) તેમજ ભારતની બંધારણસભાના મૂળ આર્કાઇવ્સ પર આધારિત છે.
પુસ્તક ડાઉનલોડ લિંક
સંપૂર્ણ પુસ્તક વાંચવા અને સંગ્રહ માટે PDF ફોર્મેટમાં ડાઉનલોડ કરવા નીચે આપેલી લિંક પર ક્લિક કરો:
👉 ભારતની આઝાદીમાં મુસ્લિમોની કુરબાની (૧૮૫૭–૧૯૪૭) – PDF ડાઉનલોડ કરો
લેખક અને પ્રકાશક પરિચય
- લેખક: પીર સૈયદ ઈશાક મિયાં અલ-અબ્બાસી અલ-હાશમી (M.A., B.Ed.) (નિવૃત્ત આચાર્ય અને શિક્ષક, નવોદય વિદ્યાલય સમિતિ)
- પ્રકાશક સંસ્થા: ખાનકાહ-એ-આલિયા: નકશબંદિયા-ચિશ્તિયા-સાબિરિયા-અશરફિયા, ૧૦૩, તૈયબાહ ટાઉનશિપ, ભુજ – કચ્છ, ગુજરાત (ભારત)
- સંપર્ક ઇમેઇલ: Info@sufidiary.com
About the Author
वतन की खातिर हंसकर जान लुटाने वाले हर मुजाहिद को दिल से सलाम, अल्लाह उनकी शहादत को कुबूल फरमाए। 🫡 🇮🇳 🤲 ✨
वतन की खातिर हंसकर जान लुटाने वाले हर मुजाहिद को दिल से सलाम, अल्लाह उनकी शहादत को कुबूल फरमाए। 🫡 🇮🇳 🤲 ✨
वतन की खातिर हंसकर जान लुटाने वाले हर मुजाहिद को दिल से सलाम, अल्लाह उनकी शहादत को कुबूल फरमाए। 🫡 🇮🇳 🤲 ✨