Hajj Khutba 2026: ખુત્બા-એ-હજ ૨૦૨૬ ગુજરાતી અનુવાદ

ખુત્બા-એ-હજ ૨૦૨૬: સંપૂર્ણ અક્ષરશઃ ગુજરાતી અનુવાદ (Arafah Day)

હજ ૨૦૨૬ ના પવિત્ર અવસરે અરાફાતના મેદાનમાં આવેલી મસ્જિદ-એ-નિમરા થી આપવામાં આવેલા હજના પવિત્ર ખુત્બા (ધર્મોપદેશ) નો અક્ષરશઃ ગુજરાતી અનુવાદ નીચે મુજબ પ્રસ્તુત છે:

[00:00:00] સર્વ સૃષ્ટિના પાલનહાર અલ્લાહના શ્રેષ્ઠ બંદાઓ, તેમના આલ અને અસ્હાબો પર અગણિત સલામ હો.

[00:00:19] અલ્લાહના તકવા (ડર અને પરહેઝગારી) ને મક્કમતાથી પકડી રાખો. આ જ મનુષ્યની આખિરત (પરલોક) માં સફળતાનું એકમાત્ર સાધન છે. [00:00:23] અલ્લાહ તઆલા સૂરહ અલ્-હજમાં ફરમાવે છે: “હે ઈમાનવાળાઓ! પોતાના રબની નારાજગીથી ડરો. બેશક કયામતનો ભૂકંપ (ઝલઝલો) બહુ મોટી વસ્તુ છે. તે દિવસે તમે જોશો કે દરેક દૂધ પિવડાવનારી માતા પોતાના દૂધ પીતા બાળકથી ગાફેલ (બેધ્યાન) થઈ જશે, અને દરેક ગર્ભવતી સ્ત્રી પોતાનો ગર્ભ પાડી દેશે; અને તમે લોકોને નશાની હાલતમાં જોશો, પરંતુ તેઓ નશામાં નહીં હોય, પણ અલ્લાહનો અઝાબ (પ્રકોપ) બહુ સખત હશે.”

[00:01:02] અલ્લાહના તકવાની નિશાની એ છે કે મનુષ્ય કયામતના દિવસની તૈયારી કરે—અલ્લાહના આદેશોનું પાલન કરીને અને ગુનાહોથી બચીને. અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે કે, આ એટલા માટે કે અલ્લાહ જ સત્ય છે, અલ્લાહ તઆલા દરેક વસ્તુ પર કાદિર (શક્તિમાન) છે, અને કયામત એક દિવસ ચોક્કસ આવવાની છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી; અલ્લાહ તઆલા કબરોમાં રહેલા લોકોને એક દિવસ જીવતા કરીને ઉઠાડશે.

[00:01:41] આખિરતની સૌથી મોટી તૈયારી એ છે કે મનુષ્ય અલ્લાહની સાથે કોઈને શરીક (ભાગીદાર) ન ઠેરવવામાં આવે. અલ્લાહની તૌહીદ (એકેશ્વરવાદ) નો સ્વીકાર કરનારો હોય. [00:01:51] પવિત્ર કુરાનમાં અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: “આ લોકો અલ્લાહ સિવાય એવા લોકોને પુકારે છે જેઓ ન તો તેમને કોઈ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, ન કોઈ ફાયદો. બલ્કે તેઓ એવા લોકોને પુકારી રહ્યા છે જેમનું નુકસાન તેમના નફા કરતાં ઘણું નજીક છે, અને આ બહુ મોટી ગુમરાહી (ખોટો રસ્તો) છે.”

[00:02:10] અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: “જે કોઈ અલ્લાહની સાથે શરીક ઠેરવે છે, તે જાણે આકાશમાંથી નીચે પડી ગયો હોય અને પક્ષીઓ તેને ઝાપટીને લઈ જાય (તેના ટુકડા કરી નાખે).”

[00:02:24] અહલે ઈમાન (ઈમાનવાળાઓ) ની ઓળખ અને નિશાની તૌહીદ છે: “તમારો ઈલાહ (પૂજ્ય) માત્ર એક જ ઈલાહ છે, તેથી માત્ર તેની જ સામે ઝૂકો; અને આજીજી (નમ્રતા) અખત્યાર કરનારાઓને ખુશખબરી સંભળાવી દો. [00:02:41] સબર (ધીરજ) રાખનારાઓને અને અલ્લાહનો ઝિક્ર (નામ) સાંભળીને જેમના દિલ ધ્રૂજી ઉઠે છે, તેમને ખુશખબરી સંભળાવી દો.”

[00:02:50] આ અલ્લાહના દીનના મૂળભૂત સ્તંભો (અરકાન) છે: કલમા-એ-તૌહીદ ‘લા ઈલાહ ઈલ્લલ્લાહ મુહમ્મદુર રસૂલુલ્લાહ’, નમાજ કાયમ કરવી, ઝકાત અદા કરવી, રમઝાનના રોઝા રાખવા અને હજ અદા કરવી.

[00:03:12] અલ્લાહ તઆલાના ખોફ (ડર) ને હંમેશા નજર સમક્ષ રાખતા, અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: “જે પોતાના રબ (સામે ઊભા રહેવા) થી ડર્યો, તેના માટે બે જન્નતો છે.”

[00:03:25] અલ્લાહ તઆલા તરફથી જે પણ તકદીર નક્કી થયેલી હોય તેના પર મનુષ્ય સબર કરે, અલ્લાહની ઈતાઅત (આજ્ઞાપાલન) પર અડગ રહે અને ઇસ્તિકામત (મક્કમતા) અખત્યાર કરે. [00:03:36] અલ્લાહની ન્યામતો (આશીર્વાદો) નો શુક્ર અદા કરે. [00:03:41] અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: “અમે આ બધી વસ્તુઓ તમારા માટે આધીન (મુસખ્ખર) કરી છે જેથી તમે અલ્લાહનો શુક્ર અદા કરો.”

[00:03:55] અલ્લાહ તઆલાની આ દુનિયામાં એક કુદરતી વ્યવસ્થા (تکوینی نظام) છે, મનુષ્યે તેના પર ઈમાન પણ રાખવું જોઈએ અને તેનાથી ફાયદો પણ મેળવવો જોઈએ. અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: “અલ્લાહ તઆલા ઈમાન લાવનારાઓ પરથી મુશ્કેલીઓ અને બુરાઈઓને દૂર કરે છે. અલ્લાહ તઆલા ખયાનત (વિશ્વાસઘાત) કરનારા અને નાશુક્રા માણસને પસંદ નથી કરતો.” [00:04:19] એ જ રીતે અલ્લાહનું ઈરશાદ છે: “કેટલીય એવી વસ્તીઓ છે જેમને અમે હલાક (નષ્ટ) કરી દીધી કારણ કે તેઓ ઝાલિમ (અત્યાચારી) હતી; હવે તેઓ પોતાની છતો સહિત પડી ભાંગી છે. મોટા-મોટા મહેલો અને કેટલીય વસ્તીઓ છે જેમને અમે ઝુલ્મ કરવા છતાં મહોલત આપી (અને અંતે નષ્ટ કરી).”

[00:04:49] અલ્લાહ તઆલાએ પોતાના ખલીલ હજરત ઈબ્રાહીમ (અલૈહિસ્સલામ) ને આદેશ આપ્યો હતો કે તેઓ લોકોને હજ માટે આમંત્રણ આપે: “તમે લોકોને હજ માટે પોકારો (જાહેરાત કરો), લોકો તમારી પાસે પગપાળા અને દુબળા-પાતળા વાહનો (ઊંટો) પર સવાર થઈને દૂર-દૂરના અંતરેથી ચાલીને આવશે. [00:05:03] અને અલ્લાહનો ઝિક્ર કરશે, અલ્લાહ તઆલાએ જે તેમને ન્યામતો આપી છે તેના પર, જેથી તેઓ પોતાના ફાયદાઓ મેળવે અને અલ્લાહનું સ્મરણ કરે.”

[00:05:14] હજયાત્રીઓ (હુજ્જાજ એ કિરામ) હજરત ઈબ્રાહીમની એ પુકાર પર ‘લબ્બૈક’ કહેતા ઉપસ્થિત થઈ ચૂક્યા છે. દુનિયાના ખૂણે-ખૂણેથી અને જુદા-જુદા દેશોમાંથી લોકો આવી પહોંચ્યા છે. [00:05:36] અલ્લાહના ઘર (બૈતુલ્લાહ) માટે તેમના દિલમાં બહુ મોટો આદર છે. અલ્લાહના પવિત્ર સ્થળો (મશાએરુલ હરામ) ની તેમના દિલમાં ખૂબ તાઝીમ (સન્માન) છે. [00:05:42] પવિત્ર કુરાનમાં અલ્લાહ તઆલાએ આદેશ આપ્યો હતો કે: “આ ઘરને પાક-સાફ કરી દો, આમાં બધા બરાબર છે—ચાહે ત્યાંનો સ્થાનિક હોય કે બહારથી આવેલો હોય; અને જે કોઈ અહીંયા ઝુલ્મ (અન્યાય કે બુરાઈ) કરવાનો ઈરાદો કરશે, અલ્લાહ તઆલા તેને દર્દનાક અઝાબનો સ્વાદ ચખાડશે.”

[00:06:06] અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: “જ્યારે અમે હજરત ઈબ્રાહીમ અલૈહિસ્સલામને બૈતુલ્લાહનું સાચું સ્થાન બતાવી દીધું કે—અલ્લાહની સાથે કોઈને શરીક ન ઠેરવતા, અને અમારા ઘરને પાક રાખજો તવાફ કરનારાઓ માટે, નમાજ પઢનારાઓ માટે, રુકૂ કરનારાઓ માટે અને સજદો કરનારાઓ માટે.”

[00:06:34] તેથી, બૈતુલ્લાહના આદર અને સન્માનને ધ્યાનમાં રાખીને, તેને તમામ પ્રકારની બુરાઈઓથી પાક રાખવામાં આવે. દરેક પ્રકારના રાજકીય નારાઓથી, દરેક પ્રકારની જમાઅતી (સંગઠનાત્મક) અને પાર્ટીબાજીની નારાબાજીઓથી આ પવિત્ર સ્થળને બિલકુલ પાક રાખવામાં આવે.

[00:06:59] મનુષ્ય ઝાહિર (બહારથી) અને બાતિન (અંદરથી) પોતાની જાતને પાક-સાફ રાખવાનો પ્રયત્ન કરે, અને બીજાના હક્કો (અધિકારો) નું ખાસ ધ્યાન રાખે. અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: “જે કોઈ અલ્લાહની મહોતરામ (આદરણીય) વસ્તુઓનું સન્માન કરે છે, તો તે તેના માટે બહુ ઉત્તમ છે.” [00:07:18] જે અલ્લાહના શઆઈર (ધાર્મિક પ્રતીકો) ની તાઝીમ કરે છે, તે તેના દિલના તકવાની નિશાની છે.

[00:07:36] હજના આ અવસરે તમે જુઓ કે મુસ્લિમ ઉમ્મત કેવી રીતે એક થઈ જાય છે! ભાષાઓ અલગ છે, રાષ્ટ્રીયતા અલગ છે, દેશો અલગ છે; પરંતુ હજ એ વાતની બહુ મોટી નિશાની છે કે કેવી રીતે આખી ઉમ્મત આવીને એક જ કલમા પર જમા (એકત્રિત) થઈ જાય છે. [00:07:59] પોતાની વાતચીતમાં અને પોતાના કાર્યોમાં શરીઅત પર અમલ કરવો, એ જ એક સાચા હાજીની ઓળખ છે.

[00:08:14] અલ્લાહ તઆલા ફરિશ્તાઓ સામે (હાજીઓ પર) ગર્વ કરે છે. આ જ દિવસે આ આયત નાઝિલ (અવતરિત) થઈ હતી કે: “આજના દિવસે મેં તમારા માટે તમારા દીનને મુકમ્મલ (પૂર્ણ) કરી દીધો, મારી ન્યામતો તમારા પર પૂરી કરી દીધી અને ઈસ્લામને તમારા માટે દીન (ધર્મ) તરીકે પસંદ કરી લીધો.”

[00:08:33] રસૂલુલ્લાહ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમે (અરાફાતના દિવસે) ઝોહર અને અસ્રની નમાજ એકસાથે (જમા કરીને) પઢી હતી અને સૂર્યાસ્ત (મગરિબ) સુધી આપ અલ્લાહનો ઝિક્ર અને દુઆ કરતા રહ્યા. [00:08:50] ત્યારબાદ આપ મુઝદલિફા પધાર્યા. અલ્લાહ તઆલાએ કુરાન શરીફમાં ફરમાવ્યું: “જ્યારે તમે અરાફાતથી પાછા ફરો, ત્યારે મશાએરુલ હરામ પાસે અલ્લાહનો ઝિક્ર કરો; અને અલ્લાહનો ઝિક્ર એવી રીતે કરો જેવી રીતે અલ્લાહે તમને શીખવ્યો છે, અને આ પહેલાં તમે ગુમરાહીમાં હતા.”

[00:09:11] જ્યારે ઈદની સવાર થઈ, ત્યારે આપ ફરી (મિના) પધાર્યા. અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: “પછી ત્યાંથી પાછા ફરો જ્યાંથી બધા લોકો પાછા ફરી રહ્યા છે.” [00:09:23] આપે મોટા શૈતાનને કાંકરી મારી (રમી કરી), કુરબાની કરી, માથું મુંડાવ્યું (હલક કર્યું) અને વાળ ટૂંકા કરાવવાની (કસરની) પણ પરવાનગી આપી. અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: “પછી તેઓ પોતાનો મેલ-કુચૈલ દૂર કરે, પોતાની માનતાઓ પૂરી કરે અને અલ્લાહના આ મહોતરામ ઘર (બૈતુલ્લાહ) નો તવાફ (તવાફ-એ-ઝિયારત) કરે.”

[00:09:47] ધક્કામુક્કીથી બચતા રહીને, વહીવટી (એડમિનિસ્ટ્રેટિવ) સૂચનાઓનું પાલન કરતા રહીને—જે જે સૂચનાઓ ત્યાંની સરકાર તરફથી આપવામાં આવી રહી છે તેના પર અમલ કરીને—આ બધા જ કાર્યોને અદા કરવામાં આવે. [00:10:03] આ તમામ વ્યવસ્થાઓ હજના કાર્યોને સરળતાથી અદા કરવા માટે જ પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે. અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: “જ્યારે તમે તમારા હજના કાર્યો (મનાસિક) અદા કરી લો, ત્યારે અલ્લાહનો ઝિક્ર એવી રીતે કરો જેવી રીતે તમે પોતાના બાપ-દાદાઓનો કરતા હતા, બલ્કે તેના કરતા પણ ઘણો વધારે.”

[00:10:23] અસલ નિયમ તો એ છે કે મનુષ્ય ૧૩ ઝીલહજ્જા સુધી અહીં મિનામાં રહે; પરંતુ જો કોઈ ઉતાવળમાં ૧૨ ઝીલહજ્જાએ પણ (કાંકરી મારીને) પાછો ચાલ્યો જાય, તો તેની પણ છૂટ છે. અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: “ગણતરીના દિવસોમાં અલ્લાહનો ઝિક્ર કરો; જે કોઈ બે દિવસમાં જલ્દી ચાલ્યો જાય તો તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી, અને જે રોકાઈ જાય તેના પર પણ કોઈ ગુનાહ નથી.” [00:10:51] ત્યારબાદ હુઝૂર અલૈહિસ્સલાતો વસ્સલામે ‘તવાફ-એ-વિદા’ (વિદાય તવાફ) પણ ફરમાવ્યો.

[00:10:58] અલ્લાહ તઆલાએ તમારા માટે દીનમાં કોઈ મુશ્કેલી કે સંકટ રાખ્યું નથી. આ તમારા પિતા હજરત ઈબ્રાહીમ અલૈહિસ્સલામનો દીન છે. તેમણે જ પહેલાં તમારું નામ ‘મુસ્લિમ’ રાખ્યું છે, જેથી રસૂલ તમારા પર ગવાહ (સાક્ષી) બને અને તમે લોકો પર સાક્ષી બનો. માટે નમાજ કાયમ કરો, ઝકાત આપો અને અલ્લાહને મક્કમતાથી પકડી રાખો; તે જ તમારો કારભારી છે, અને તે શ્રેષ્ઠ મદદગાર છે, શ્રેષ્ઠ રક્ષક છે.

[00:11:32] અલ્લાહ તઆલા પાસે ખૂબ જ કસરતથી (વધુમાં વધુ) દુઆઓ માંગવી જોઈએ, ખાસ કરીને હજના આ પવિત્ર પ્રસંગોએ. હદીસ શરીફમાં આવે છે કે સૌથી અફઝલ (શ્રેષ્ઠ) દુઆ અરાફાહના દિવસની દુઆ છે; અને સૌથી ઉત્તમ દુઆ જે મેં અને મારા પહેલાના અંબિયાઓ (પયગંબરો) એ કરી છે તે આ છે: ‘લા ઈલાહ ઈલ્લલ્લાહુ વહદહુ લા શરીક લહુ, લહુલ મુલ્કુ વ લહુલ હમ્દુ, વહુવા અલા કુલ્લી શૈઇન કદીર’.

[00:12:02] અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: “તમારા રબે કહ્યું છે કે—મુજથી માંગો, હું તમારી દુઆઓને કબૂલ કરીશ; અને જેઓ મારી ઈબાદતથી તકબ્બુર (અભિમાન) કરે છે, તેઓ અપમાનિત થઈને જહન્નામમાં દાખલ થશે.” [00:12:15] અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે કે કેટલાક લોકો એવા છે જેઓ કહે છે: “હે અલ્લાહ! અમને દુનિયામાં પણ ભલાઈ આપ અને આખિરતમાં પણ ભલાઈ આપ, અને અમને જહન્નામના અઝાબથી બચાવ.” આવા લોકોને તેમની કમાણીનો હિસ્સો ચોક્કસ મળશે, અને અલ્લાહ તઆલા બહુ જલ્દી હિસાબ લેનારો છે.

[00:12:32] (દુઆનો પ્રારંભ): હે અલ્લાહ! તમામ હાજીઓ માટે હજની યાત્રા સરળ ફરમાવ. તેમના ગુનાહોને માફ ફરમાવ. તેમની હજને કબૂલ ફરમાવ. મુસ્લિમોની હાલત દુરસ્ત (સારી) ફરમાવ. હે અલ્લાહ! મુસ્લિમોની સ્થિતિ સુધાર. હે અલ્લાહ! મુસ્લિમોના તમામ મામલાઓ સુધારી દે. [00:12:55] હે અલ્લાહ! મુસ્લિમોના તમામ વિષયોના આપ જ વાલી અને વારસ બની જાઓ. તેમના દીની અને દુનિયાના કાર્યોમાં હે અલ્લાહ! આપ તેમના મદદગાર બની જાઓ. દીન અને દુનિયાની તેમની તમામ પરિસ્થિતિઓ હે અલ્લાહ! દુરસ્ત ફરમાવી દે, બહેતર ફરમાવી દે.

[00:13:10] યા અલ્લાહ! ખાદિમુલ હરમૈન શરીફૈન કિંગ સલમાન બિન અબ્દુલ અઝીઝ અને તેમના વલીઅહદ (ક્રાઉન પ્રિન્સ) મોહમ્મદ બિન સલમાનને તૌફીક અને શક્તિ અતા ફરમાવ. [00:13:28] અને તેમને આનો ઉત્તમ બદલો (જઝા) અતા ફરમાવ; તેમણે આપના બંદાઓ માટે ઘણી સરળતાઓ ઊભી કરી છે, બહુ અહેસાનનો મામલો કર્યો છે, અને આઝમીન-એ-હજ તથા હરમૈન શરીફૈનની ખિદમતમાં તેમણે પોતાની પૂરી શક્તિ લગાડી દીધી છે. હે અલ્લાહ! તેમના દ્વારા આપના દીનની મદદ ફરમાવ.

[00:13:52] સલ્લલ્લાહુ વ સલ્લમ અલા નબિય્યિના મુહમ્મદિન વ અલા આલિહી વ અસ્હાબિહી અજમઈન.