ઈમાન, અમાનત અને સત્તા: આલીમો, પીરો અને સૈયદો માટે આત્મચિંતનનો દસ્તાવેજ

ભારત જેવી લોકશાહીમાં ચૂંટણી એ માત્ર સરકાર બદલવાનો ઉત્સવ નથી, પરંતુ તે દેશના નાગરિકોના ચારિત્ર્ય અને ઈમાનની કસોટીનો સમય છે. ખાસ કરીને મુસ્લિમ સમુદાયમાં, જ્યાં ધાર્મિક માર્ગદર્શકોની વાતને અત્યંત આદર આપવામાં આવે છે, ત્યાં તેમની જવાબદારી અનેકગણી વધી જાય છે. પરંતુ વર્તમાન સમયમાં જ્યારે સત્તાના લાલચુ નેતાઓ અને પૈસાના મોહમાં અંધ બનેલા કેટલાક ધર્મગુરુઓ વચ્ચે ‘જુગલબંધી’ જોવા મળે છે, ત્યારે ઇસ્લામી સિદ્ધાંતો અને ઇતિહાસના અરીસામાં સત્ય જોવું અનિવાર્ય છે.

૧. સત્તા અને ઈમાન: હદીસ શરીફનું માર્ગદર્શન

ઇસ્લામમાં સત્તા કે શાસન એ માત્ર એક હોદ્દો નથી, પરંતુ એક ભીષણ જવાબદારી અને અમાનત છે. હઝરત અબુ ઝર  (રદીઅલ્લાહો અનહુ)ની રિવાયત મુજબ, અલ્લાહના રસૂલ ﷺ એ ફરમાવ્યું કે સત્તા કયામતના દિવસે “શરમ અને પસ્તાવાનું કારણ” બનશે, સિવાય કે તે વ્યક્તિ માટે જેણે તેની જવાબદારીઓ પૂરી કરી હોય. શ્રેષ્ઠ શાસક તે છે જે જનતાને પ્રેમ કરે અને જનતા તેને દુઆ આપે. પોતાની શક્તિનો ઉપયોગ લોકોના કલ્યાણ માટે કરવો એ ઈમાનનો ભાગ છે. નબી કરીમ ﷺ નું મશહૂર ફરમાન છે: “તમારામાંથી દરેક વ્યક્તિ રખેવાળ છે અને દરેકને તેના હાથ નીચેના લોકો વિશે પૂછવામાં આવશે.”

૨. લોકશાહી અને ખિલાફત: ન્યાયનો બુનિયાદી તફાવત

લોકશાહી એ જનમતના આધારે ચાલતી માનવસર્જિત વ્યવસ્થા છે, જ્યાં બહુમતી પાસે સત્તા છે. ઇસ્લામી ખિલાફત તેનાથી વિપરીત ‘ઈશ્વરીય ન્યાય’ અને ‘અદલ’ પર આધારિત છે.

• લોકશાહી: સત્તાનો સ્ત્રોત પ્રજા છે.
• ખિલાફત: સર્વોચ્ચ સત્તા અલ્લાહની છે, અને ખલીફા માત્ર શરીઅતનો અમલ કરાવનાર ‘નાઈબ’ (પ્રતિનિધિ) છે. પ્રથમ ખલીફા હઝરત અબુ બકર સિદ્દીક   (રદીઅલ્લાહો અનહુ) એ સત્તા સંભાળતા જ કહ્યું હતું કે, “જો હું આડા રસ્તે જાઉં (અન્યાય કરું) તો મને સીધો કરી દેજો.” આજના સમયમાં આલીમોની જવાબદારી એ છે કે તેઓ નેતાઓને ‘સીધા’ રાખવાનું કામ કરે, નહીં કે તેમના અન્યાય પર ધાર્મિક મહોર મારે.

૩. ઇતિહાસની સાખ: ન્યાય માટે બલિદાનની પરંપરા

• હઝરત ઇમામ હુસૈન   (રદીઅલ્લાહો અનહુ)ની : કરબલાના મેદાનમાં તેમણે યઝીદની જુલમી સત્તા સામે શહાદત વહોરી પણ ‘બૈત’ (સમર્થન) ન આપ્યું. જે સૈયદો આજે સ્વાર્થમાં આવીને અન્યાયી પક્ષોના એજન્ટ બને છે, તેમણે પોતાના પૂર્વજોના રક્તને યાદ કરવું જોઈએ.
• ઇમામ અબુ હનીફા   (રદીઅલ્લાહો અનહુ)ની : બાદશાહની ‘કાઝી’ બનવાની ઓફર ઠુકરાવી જેલની યાતનાઓ સ્વીકારી, પણ સત્તાના તાબે ન થયા. તેમનો સંદેશ સ્પષ્ટ હતો: આલીમનું સ્થાન બાદશાહના દરબારમાં નહીં, પણ સત્યના પક્ષમાં હોવું જોઈએ.

૪. અંગ્રેજોની જાગીરદારી અને ‘સરકારી’ પીરોનો કાળો ઈતિહાસ

અંગ્રેજોની જાગીરદારી પ્રથા: સિંઘ અને પંજાબના ‘સરકારી’ પીરોનો ઈતિહાસ

૫. આધુનિક ભારતનો આદર્શ: મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદ

સ્વતંત્ર ભારતની રાજનીતિમાં મૌલાના આઝાદ એક ઉચ્ચ કક્ષાના સૈયદ, આલિમ અને નિઃસ્વાર્થ નેતા હતા. તેમણે ક્યારેય પદ કે પૈસા માટે દીનનો સોદો ન કર્યો. આઝાદી પછી શિક્ષણ મંત્રી તરીકે તેમણે હજારો સંસ્થાઓ સ્થાપી, પણ જ્યારે અવસાન થયું ત્યારે તેમની પાસે બેંક બેલેન્સના નામે શૂન્ય હતું. આજના આલીમો જે ચૂંટણીમાં ‘ગ્રાન્ટ’ માટે લાળ ટપકાવે છે, તેમણે મૌલાનાના ચારિત્ર્યનો અભ્યાસ કરવો જોઈએ.

૬. કુરાન અને હદીસની ચેતવણી: આખિરતની તૈયારી

અલ્લાહ પાકે કુરાનમાં ફરમાવ્યું: “અને મારી આયતોને થોડી કિંમતે વેચી ન નાખો.” (સૂરહ બકરા: ૪૧) જે આલીમો પૈસા માટે અન્યાયી પક્ષોને ટેકો આપે છે, તેઓ પોતાના પેટમાં જહન્નમની આગ ભરી રહ્યા છે. હદીસ મુજબ, “કયામતના દિવસે સૌથી સખત અઝાબ તે આલીમને થશે જેણે પોતાના જ્ઞાનનો સદુપયોગ ન કર્યો હોય.” ચૂંટણીમાં તમારો મત એક ‘ગવાહી’ (સાક્ષી) છે. ખોટી સાક્ષી આપવી એ ઇસ્લામમાં સૌથી મોટા ગુનાઓમાંથી એક છે.

નિષ્કર્ષ અને નસિહત

ચૂંટણીઓ આવશે અને જશે, નેતાઓ પદ ભોગવશે, પણ કૌમની કિસ્મત સાથે રમત રમનારા આલીમો અને પીરોએ અલ્લાહની અદાલતમાં જવાબ આપવો પડશે. ૧. પૈસાની લાલચ છોડો: સાચો આલિમ ક્યારેય વેચાય નહીં. ૨. ગરીબોનું હિત જુઓ: મત તેને જ આપો જે ન્યાય સ્થાપિત કરે અને દલીતો,ગરીબો અને લઘુમતીઓના હકોનું રક્ષણ કરે. ૩. સાચા આલીમો જાગો: જો તમે ડર કે સ્વાર્થમાં ચૂપ રહેશો, તો આ કથિત ‘સરકારી માર્ગદર્શકો’  આખી કૌમને ગુમરાહ કરી દેશે.

અંતિમ શબ્દ: સત્તાનો નશો ક્ષણિક છે, પણ ઈમાનની સુરક્ષા કાયમી છે. કચ્છની પવિત્ર ધરતી અને ઇસ્લામના ગૌરવશાળી ઇતિહાસને આ ‘સરકારી માર્ગદર્શકો’ ના હાથે લૂંટાતા બચાવવાની જવાબદારી આજના જાગૃત નાગરિકોની છે. આ લેખનો હેતુ કોઈ વ્યક્તિગત નિંદા નથી, પણ સમાજને ‘રહેબર’ અને ‘રહઝન’ વચ્ચેનો તફાવત સમજાવવાનો છે.

---