પ્રસ્તાવના ઇસ્લામિક ઇતિહાસમાં ૬૧ હિજરીના મહોરરમ મહિનાની ૫મી તારીખ એ એક એવો વળાંક છે, જ્યાંથી કરબલાના મેદાનમાં ઝુલ્મ (અત્યાચાર) ની ગતિ વધુ તીવ્ર બની હતી. આ એ દિવસ હતો જ્યારે ઇમામ હુસૈન રદિઅલ્લાહુ અન્હુ અને તેમના પવિત્ર પરિવાર (અહલે બૈત) ના તંબુઓ પર પાણીનો ઘેરો કડક કરવાની શરૂઆત થઈ ચૂકી હતી. ઇતિહાસકાર ઇબ્ને અસીર અને અલ-તબરીના મતે, કુફાના ગવર્નર ઇબ્ને ઝિયાદ તરફથી ઉમર ઇબ્ને સાદને સતત એવા પત્રો મળી રહ્યા હતા કે હુસૈન અને તેમના સાથીઓ પર પાણીના સ્ત્રોતો બંધ કરી દેવામાં આવે. આ લેખમાં આપણે ઐતિહાસિક સંદર્ભો સાથે જોઈશું કે કેવી રીતે ફુરાત (યુફ્રેટીસ) નદીના કિનારે હોવા છતાં અલ્લાહના રસૂલ ﷺ ના પરિવારે તરસ સામે ધીરજ (સબ્ર) નું સર્વોચ્ચ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું.
૧. ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ: ૫મી મોહરરમનો કાળો આદેશ
૨જી મોહરરમે કરબલા પહોંચ્યા બાદ, ઇમામ હુસૈન (રદીઅલ્લાહો અનહુ) નો કાફલો ફુરાત નદીના એક છેડા નજીક સ્થિર થયો હતો. પરંતુ ૫મી મોહરરમ આવતા સુધીમાં, યઝીદી સેનાના સેનાપતિ ઉમર ઇબ્ને સાદ પર દબાણ વધારવામાં આવ્યું. ઇબ્ને ઝિયાદે પત્ર લખ્યો: “હુસૈન અને તેના સાથીઓ સુધી પાણીનું એક ટીપું પણ ન પહોંચવું જોઈએ, જેમ ઉસ્માન ઇબ્ને અફ્ફાન (રદીઅલ્લાહો અનહુ)ને તરસ્યા શહીદ કરાયા હતા.”
તારીખ અલ-તબરી (ભાગ ૫, પાના નં. ૪૧૨): “૫મી મોહરરમના દિવસે અમ્ર ઇબ્ને હજ્જાઝની આગેવાની હેઠળ ૫૦૦ ઘોડેસવારોને ફુરાત નદીના કિનારે તૈનાત કરી દેવામાં આવ્યા જેથી અહલે બૈતનો કોઈ પણ સભ્ય નદીમાંથી પાણી ન ભરી શકે.”
આ આદેશ ઇસ્લામિક યુદ્ધના તમામ નિયમોની વિરુદ્ધ હતો, કારણ કે ઇસ્લામમાં યુદ્ધ દરમિયાન પણ દુશ્મન માટે પાણી બંધ કરવાની મનાઈ છે. પરંતુ સત્તાની લાલચમાં યઝીદી ફોજે માનવતાની તમામ હદો પાર કરી દીધી હતી.
૨. અહલે બૈતની સબ્ર (ધીરજ) નું સ્વરૂપ
ઇમામ હુસૈન (રદીઅલ્લાહો અનહુ)ના તંબુઓમાં નાના બાળકો, સ્ત્રીઓ અને બીમાર ઇમામ ઝૈનુલ આબેદીન (રદીઅલ્લાહો અનહુ) પણ હતા. ૫મી મોહરરમથી પાણીનો સંગ્રહ ઘટવા લાગ્યો હતો. ગરમી અસહ્ય હતી અને રણની સૂકી હવા તરસને બમણી કરી રહી હતી. આવી પરિસ્થિતિમાં પણ અહલે બૈતનો સબ્ર કેવો હતો?
- કોઈ શિકાયત નહીં: ઇમામ હુસૈનના પરિવારે અલ્લાહની રઝા (મરજી) સામે માથું ઝુકાવી દીધું.
- બાળકોની માસૂમિયત: હઝરત અલી અસગર (જેઓ માત્ર ૬ મહિનાના હતા) અને હઝરત સકીના (રદીઅલ્લાહો અનહા) જેવા માસૂમ બાળકોએ તરસના શિસ્તબદ્ધ ગાળાની શરૂઆત જોઈ, છતાં ઇમામની છાવણીમાં કોઈ આક્રોશ કે ઇમાન ડગમગવાના સંકેત નહોતા.
૩. ઇમામ હુસૈન (રદીઅલ્લાહો અનહુ) નો સંવાદ અને ઇતિહાસકારોનો મત
પ્રસિદ્ધ ઇતિહાસકાર અલ-દિનવરી તેમની કિતાબ ‘અલ-અખબાર અલ-તિવાલ’ માં લખે છે કે ઇમામ હુસૈને ઉમર ઇબ્ને સાદને બોલાવીને સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો: “તમે કયા ઇસ્લામના નામે રસૂલુલ્લાહ ﷺ ના સંતાનો પર પાણી બંધ કરી રહ્યા છો?” પરંતુ યઝીદી સૈનિકો કુફાના ગવર્નરના ડર અને લાલચમાં અંધ બની ચૂક્યા હતા. આ પરિસ્થિતિ ઇમામ હુસૈન ( (રદીઅલ્લાહો અનહુ) ના એ ખુત્બા (ભાષણ) ની યાદ અપાવે છે જેમાં તેમણે કહ્યું હતું: “જીવવું તો ઇજ્જત સાથે, અને મોત તો શહાદત સાથે.” તરસના આ પ્રારંભિક દિવસોએ સાબિત કર્યું કે સત્ય ક્યારેય ભૌતિક જરૂરિયાતો સામે ઝૂકતું નથી.
About the Author
Subhan allah